30

coronavirus2

48-15

Газетага язылу 

Социаль челтәрләр 

vkfod

Электрон почта 

Как доехать до нас 

Добраться до нас можно на автобусах маршрута:
6, 32, 34, 37, 48,  51, 65, 69, 77, 78, 135к, 135м
(остановка «Автоколонна №-1228», «Школа №-39»)

ул. Шишкова, 6, 2 этаж

Яндекс. Карта

Безнең беренче сайт 

Шагыйрь Һәмдәминең “Нәсыйхәтнамә” китабы турында

последние и лучшие новости искусства в мире

XX гасырның соңгы унъеллыгында шагыйрь Һәмдәминең «Нәсыйхәтнамә» исемле кызыклы әсәре өйрәнелгән – XVIII гасырның ахыры XVII – беренче яртысы бөек шәхесләренең берсе, ул ахун-дин әһеле һәм мөдәррис-профессор булган.

Һәмдәминең «Нәсыйхәтнамә» исемле шигъри әсәрнең кулъязмасын урта гасырлардагы әдәбият һәйкәлләрен өйрәнгәндә татар галиме Риза Фәхретдинов тапкан. Танылган “Асар” хезмәтнең беренче томында галим шагыйрь Һәмдәми турында яза, аның шигъриятенә югары бәя бирә.

ХХ гасырның 60 нчы еллар башында Н.Юзиев һәм А. Фәтхи мәкаләсе басыла, анда авторлар әсәрнең табылдыгы турында хәбәр итәләр. Аның җентекле анализы соңрак әдәбият белгече Ф. Яхин тарафыннан эшләнгән, ул «Нәсыйхәтнамә»нең икенче кулъязмасын тапкан.

Һәмдәминең чын исеме – Хуҗа Шөкер бине Гаваз-бай. Хуҗа Шөкер 1665 елда туган. 1694 елда ул Дәүләтшаһ бине Габделваһһап Әл-Хәсәни мәдрәсәсен тәмамлаган, озак еллар (50 елга якын) Тубыл Җәмигъ мәчете ахуны булып хезмәт иткән, мөселман руханилары элитасына караган, округтагы башка муллаларны тикшереп, хакимият белән мәхәллә рухани арасында элемтә алып барган, бәхәсле гражданлык эшләрен ачу бурычы булган.

1703 ел башында Хуҗа Шөкер «Нәсыйхәтнамә» поэмасын тәмамлый, анда үзен Һәмдәми дип атый. Автор үзе билгеләп үткәнчә, ул ХIII гасыр ахырындагы фарсы шагыйре Ф. Гаттарның «Пәнднамә» («Үгетнамә») поэмасын үз әсәренә нигез итеп алган. Һәмдәми әсәре XVIII гасыр башында язылган, әмма XIX гасырда киң танылу алган (ике тапкыр басыла).

«Һәмдәм» – “якын дус»,» юлдаш «дигәнне аңлата. Автор якын дусты, ярдәмче, юлдаш булу теләге турында яза.

Борынгы татар поэзиясе традиция буенча, Аллаһ исемен мактый торган башлыклардан башлана, шуннан соң пәйгамбәрләрнең абруен тасвирлый, кешеләрнең изге гамәлләре искә алына. «Нәсыйхәтнамә» 11 башлыктан тора, шуларның 4се «Пәнд вә нәсыйхәт» (“Үгет һәм нәсыйхәт”) дип атала. Гомумән алганда, ул мең шигъри куплетка исәпләнә. Гомумән алганда, әсәр бердәм сюжетка нигезләнмәгән, һәр башлыкта автор тарафыннан аерым сыйфатлар, үз шәхесләре карала, аларны үстерергә яки, киресенчә, кулланмаска кирәк. Автор укучыларны байлыкка омтылырга, гөнаһлылардан ераграк торырга, саран һәм комсыз булырга, иманын югалтмаска өнди.

«Нәсыйхәтнамә» эчтәлеген анализлау Һәмдәминең иҗаты суфичылык идеологиясе йогынтысында формалашкан урта гасыр татар әдәбияты традицияләренең лаеклы дәвамы булып тора дигән фикергә китерә. Билгеле булганча, суфи әдәбиятында «нәфес» сүзенең төп мәгънәсе булып тора. «Тәсаувыф*» тәгълиматын нәфесне җиңү аша шәхесне камилләштерү мәктәбе булып тора. Суфилар «камил кешене» (Әл-инсан-Әл-Камил) тәрбияләргә хыялланган, ул үзенең «мин-минлек»не җиңеп, «нәфес»тән югарырак басарга сәләтле. Шагыйрь Һәмдәми шундый суфиләренә керә. «Нәсыйхәтнамә»нең барлык әсәре аша кешелек бәласе нигезендә комсызлык ята дигән фикер үтә.

Һәмдәминең «Нәсыйхәтнамә» әсәрен борынгы заманнарда булган ике жанрның синтезы буларак карарга мөмкин. Беренчедән, ул XII гасыр ахыры-XIII гасыр башы фарсы шагыйре Ф. Гаттар поэмасы йогынтысында язылган һәм, икенчедән, китап суфичылык идеяләре нигезендә булдырылган һәм суфи шигъриятенең борынгы татар традицияләренә туры килә.

Һәмдәми әсәре фәлсәфи-әхлакый характерда һәм укучыларда уңай әхлакый сыйфатлар тәрбияләүгә юнәлтелгән. Китап авторы тәрбия һәм кешенең үз-үзен тотышы мәсьәләсен күтәрә.

Профессор Флёра Сәйфуллина фикеренчә, Һәмдәминең «Нәсыйхәтнамә» әсәре XVIII гасыр сәнгать әдәбиятының кызыклы һәйкәле булып тора һәм иҗат иткән әсәрләр борынгы һәм урта гасырлар төрки-татар әдәбиятында шактый урын алган суфи шагыйрьләр идеяләренең лаеклы дәвамы булып тора.

Минзат ИБӘТУЛЛИН, Төмән районы, Боровский поселогы.


*Тәсаувыф – дин өйрәтмәләрен серле һәм үзләренә генә билгеле бер рәвештә аңлау.

Качественная укладка линолеума или как сделать правильно прикатку линолиума
#fc3424 #5835a1 #1975f2 #2fc86b #fbeac9 #eef8239 #241013141836